Bal kabağının İrlanda’dan ABD’ye yolculuğu

2012/10/28 Yaşam damladogan

Evlerin önüne konan bal kabağından fenerler, tüm şehre hakim olan turuncu ve siyah renkler, birbirinden ilginç kostümler, kutlamalar, şekerlemeler… Batı’nın yıllardır büyük heyecanla kutladığı Cadılar Bayramı son yıllarda Türkiye’yi de etkisi altına almaya başladı. Yoğun ilgi üzerine pek çok mekan artık Cadılar Bayramı partileri düzenliyor. Peki 31 Ekim gecesinin özelliği ne? Bu gelenek hangi ülkede, nasıl başladı? İşte Cadılar Bayramı’nın hikâyesi…


Pek çok kaynağa göre Cadılar Bayramı’nın tarihi milattan önce 5’inci yüzyıla kadar uzanıyor. Bu günün mimarıysa Avrupa’nın güneyindeki topraklarda yaşayan Keltler… Kelt takvimine göre 31 Ekim yaz mevsiminin bitişi olarak kabul ediliyor. İnanca göre bu tarih ölülerin dünyasını bizimkinden ayıran perdenin en ince olduğu gün. Bu nedenle de o yıl içinde ölen ruhlar 31 Ekim’de dünyaya gelebiliyor. İnsanlarsa giydikleri kostümler ve evlerine koydukları korkutucu objelerle ruhları kaçırmayı amaçlıyor. Yine de korkmayıp evlerini ziyaret eden ruhlaraysa ‘iyi niyet göstergesi’ olarak şekerleme veriliyor. Aksi takdirde ruhlar yıl boyunca o kişiyi rahat bırakmıyor, durmadan oyunlar oynayarak rahatsız ediyor. İşte günümüzde kapı kapı dolaşıp çocukların “oyun mu şeker mi” diye şekerleme toplamasının kökü de bu inanca dayanıyor.

Arafta kalan Jack

 

Cadılar Bayramı’nda her yeri süsleyen bal kabaklarının hikâyesi İrlanda’dan. Yüzyıllar öncesine dayanan halk hikâyesinin ana karakterinin adı Jack. Yıllarca Şeytan’a oyunlar oynayarak kandıran Jack öldüğünde yaptıkları nedeniyle cennete kabul edilmiyor. Hayli kızgın olan Şeytan da onu cehenneme almak istemeyince Jack arafta kalıyor. “Peki karanlıkta nasıl gideceğim” sorusunun üzerine Şeytan yolunu görebilmesi için Jack’e cehennemin alevlerinden aldığı hiç sönmeyecek bir köz veriyor. Jack de bu közü oyduğu bir turpun içine koyuyor. İnanışa göre Jack o günden beri ebedi istirahate erebileceği bir yer bulmak amacıyla elindeki fenerle dünyayı dolaşıp duruyor.

İrlanda’nın turpu ABD’de bal kabağı oldu

Hikâyenin yayılmasıyla Jack’in bu feneri simge haline geldi ve İrlanda’da insanlar turplara ve daha sonra da patateslere ürkütücü suratlar yapıp kötü ruhları kovmak için camlarının ve kapılarının önüne koymaya başladı. 1840’lı yıllarda İrlandalılar Amerika’ya göç etmesi yepyeni bir gelenek ortaya çıkardı. Beş bin yıldır sadece Kuzey Amerika’da üretilen bal kabakları gelir gelmez İrlandalıların da dikkatini çekmişti. Zaman içinde turp ve patatesten yapılan fenerlerin yerini bal kabağından yapılanlar aldı. Bugün bildiğimiz Jack o’Lantern (Jack’in feneri) denen bal kabakları bu şekilde ortaya çıktı. Kökeni Avrupa olan bu bayram da böylece bugün en ‘çılgınca’ kutlanan ülkeye, ABD’ye, gelmiş oldu.

Her iki Amerikalıdan biri Cadılar Bayramı’nı kutluyor

Euro Bölgesi’nde yaşanan ekonomik kriz ABD’de kendini iyiden iyiye hissettiriyor. Ancak söz konusu olan Cadılar Bayramı olunca Amerikan halkının tüketim çılgınlığı sınır tanımıyor. ABD’de bir yılda satılan şekerlemelerin dörtte biri bu bayram vesilesiyle satılıyor. Ülkedeki bal kabağı fiyatları da her yıl bu dönemde yüzde yedi artıyor. ABD Ulusal Perakende Federasyonu’nun (NRF) yaptırdığı araştırmasına göreyse bu yıl rekor bir sayıyla 170 milyon Amerikalı (yani neredeyse her iki kişiden biri) Cadılar Bayramı’nı kutlamayı planlıyor. Federasyonun yaptığı ankette Amerikalılara harcamak için gözden çıkardıkları miktar da yer alıyor. Buna göre şekerleme, kostüm ve ev dekorasyonu için bir kişi ortalama 80 dolar (yaklaşık 144 lira) harcayacak. Pek çok kişi ne giyeceğini de şimdiden seçti. Araştırmaya göre bu yıl revaçta olacak kostümler yıllardır olduğu gibi cadı, vampir ve korsan kıyafetleri. Çocuklar için ön plana çıkan kıyafetlerse prenses, Batman ve Spiderman.

BAYRAM TÜKETİMİ ÇILGINLIĞINA DÖNERSE

Cadılar Bayramı için ABD halkının yaptığı toplam harcama
2012 (tahmini) …………………….. 8 milyar dolar
2011 …………………………………….. 7 milyar dolar
2010 …………………………………….. 5.8 milyar dolar
Kaynak: NRF

Bir Cadılar Bayramı klasiği Heidi Klum partisi

Cadılar Bayramı Partisi denince akla gelen isim Victoria’s Secret’ın 39 yaşındaki meleği Heidi Klum. Klum yüz binlerce dolar harcayıp verdiği partiler kadar giydiği kostümlerle de çok konuşuluyor. Geçen haftalarda Twitter’dan Cadılar Bayramı için heyecanını dile getiren Klum en sevdiği kostümlerinden oluşan bir kolajı yayımlamaktan da geri kalmadı. Sekiz kollu Hindu Tanrıçası’ndan Transformers’a; cesetten kuşa birbirinden ilginç kostümler bu yılki beklentileri daha da yükseltmiş oldu. Geçen yıl eşi Seal’den boşanan Klum’un bu yıl ilk kez tek başına düzenleyeceği parti merakla bekleniyor. Geleneksel hale gelen partilere davetiye alabilmek için ünlüler deyim yerindeyse birbiriyle yarışıyor.

, , , , , , , ,

Related Post

ABD seçimlerini anlama kılavuzu

Y kuşağı dünya sahnesine İspanya’da çıktı

Papa’yı istifaya götüren 3 neden

Dinleyen dinleyene!

Yorumlarınız benim için çok önemli...