Gazze’de bu neyin savaşı?

2014/07/27 Dünya,Gazze damladogan

10 soruda gerilim

İsrail ile Filistin arasında yüksek olan gerilim son iki haftada Gazze’ye düzenlenen hava, kara ve deniz saldırılarıyla doruğa çıktı. Olan yine sivillere oluyor, can kaybı her geçen dakika artıyor. BM’ye göre saatte bir çocuk hayatını kaybediyor. Peki, bu sorunun temelinde ne var? Kelimelere dökmek de hayli zor. Ama işte 10 soruda çok özetle İsrail-Filistin gerilimi…

 


1)   Filistin neresi?

Filistin bir yanda Gazze Şeridi, Ürdün’ün yanında Batı Şeria ve 1967 sınırlarını gözetmeden yapılan Ayrım Duvarı’nın İsrail’e kattığı Doğu Kudüs’ün olduğu üç bölgeden oluşuyor. Arada karadan herhangi bir bağlantı yok. Batı Şeria’ya Mahmud Abbas liderliğindeki El Fetih hâkim. Uluslararası arenada meşru kabul edilen de o. Türkiye,Hamas’la yakın ilişki içinde. Ancak İsrail, ABD ve Avrupalı bir çok ülke Hamas’ı terör örgütü olarak kabul ediyor. Bu yüzden de tanımıyorlar.

2)      Hamas ve El Fetih arasındaki ayrım nereden çıktı?

El Fetih, Hamas’tan farklı olarak silahsız direnişi savunuyor ve İsrail’i bir ülke olarak tanıyor.  Ancak Filistin’de 2006’daki seçimleri Hamas kazandı. ABD, AB ve İsrail sonuçları kabul etmeyip, Filistin’e ambargo kararı aldı. Tansiyon yükseldi, Filistin’de Hamas ve El Fetih mensupları arasında iç savaş benzeri çatışmalar başladı. 3 günde 100 cana mal oldu bu çatışma. Sonunda Hamas Gazze’de kontrolü sağladı. Gazze’den ‘sürülen’ Mahmud Abbas ise Batı Şeria’da yeni bir hükümet kurdu. Böylece iki ayrı bölgede, iki ayrı yönetim çıkmış oldu ortaya.

3) Peki bu Gazze’yi nasıl etkiliyor?

Yönetimde Hamas olduğu için İsrail’e göre Gazze büyük bir terör tehdidi. Bu nedenle de abluka altında. Adeta bir açık hava hapishanesi. İçeri girecek gıda maddeleri bile denetimli. Ambargo nedeniyle Gazze’de bir milyondan fazla insan yardıma muhtaç şekilde yaşıyor. İşsizlik yüzde 40’a yakın.

4)      Son birleşme mevzuu ne?

El Fetih ve Hamas geçen ay Gazze ve Batı Şeria’yı ortak yönetecek uzlaşı hükümeti kurdu. Mısır’da Müslüman Kardeşler iktidarının devrilmesinden sonra tüneller tamamen kapanmıştı. Zaten sınırlı olan gıda maddelerinin girişi tamamen İsrail’e bağlı hale geldi. Arz talebin altında kalınca ekonomi mahvoldu. Gazze yönetiminin en önemli gelir kaynağı olan tünel vergileri de kalmadı. Hamas siyasi varlığı tehlikeye girince uzlaşı hükumetinin içinde yer aldı. El Fetih ise İsrail’le barış görüşmeleri sonuçsuz kalınca, kendi halkını memnun etmek için farklı bir yönteme mecburdu. Bu uzlaşı İsrail’i tam anlamıyla ‘çıldırttı’.

5)      Gazze’de neden bu kadar çok sivil ölüm oluyor?

Bunun için önce Gazze’nin nasıl bir yer olduğunu anlamamız gerek. 360 kilometre karelik bir alan Gazze. Yani bizim en küçük ilimiz Yalova’nın yarısından da küçük. Yalova’da 220 bin kişi yaşarken, Gazze’de 1.8 milyon kişi yaşıyor. Metrekareye 5 insan düşüyor… Yani ‘buradan bana saldırı düzenleniyor’ iddiasıyla İsrail, askeri bir alanı bile vursa yanındaki sivillere ait evler, sokakta oynayan çocuklar etkileniyor. Tabii İsrail’in özellikle sahilde oyun oynayan çocukları, hastaneleri ya da evlerini terk edenlerin sığındığı BM okullarını hedef aldığını hesaba katmazsak. Nüfusun yarısından fazlasının 15 yaşın altında olması da çocuk ölümlerinin yüksek olmasına neden oluyor.

6)      Son gerginlik neden başladı?

12 Haziran’da Batı Şeria’da 3 Yahudi gencin kaçırılması olayların fitilini ateşledi. İsrail bu gençlerin kaçırılma anında öldürüldüğünü bilmesine rağmen bunu sakladı. Arama kurtarma çalışmaları için ulusal kampanya başlatıldı. İsrail Hamas’ı işaret etti. 600 Hamas üyesini tutukladı. 18 gün sonra gençlerin cesetlerinin bulunması İsrail’de infial yarattı. İsrail ‘sorumlu’ dediği Hamaslıların evlerini havadan vurdu. Aynı gün bu kez misilleme olarak Filistinli bir genç kaçırıldı. Cansız bedeni ertesi gün yakılmış bir şekilde bulundu. Hamas intikam yemini etti, sokaklar alevlendi. İsrail Hamaslıların evlerini vurmaya, Gazze roket atmaya başladı. Koruyucu Hat adı verilen operasyonun 10. gününde Mısır’dan gelen ateşkes önerisini İsrail kabul etti, Hamas reddetti. Saatler sonra da kara harekâtı başladı.

7) İsrail ve Filistinliler neden birbirlerinden nefret ediyor ve sürekli çatışıyor?

Bu sorunun yanıtı aslında tahmin ettiğiniz gibi din değil. Toprakla ilgili… Kimin hangi bölgeye sahip olacağı, kimin nereyi nasıl kontrol edeceği tartışma yaratıyor. Çünkü iki yönetim de aynı topraklar üzerinde hak iddia ediyor. İkisi de talebini tarihi kökenlerine dayandırıyor. 1948’de İsrail’in kurulmasıyla evlerinden olan yüzbinlerce Filistinli var. Bugün aileleriyle birlikte nüfusları 7 milyonu aşıyor. Onlar topraklarına dönmek istiyor mesela. Üstelik bir de siyasi boyutu var olayın. Barış iki taraf için de riskli. Seçimler ne zaman yaklaşsa iki taraf da şahin kesiliyor, söylemler keskinleşiyor.

8) Yerleşimciler ne?

İsrail ve Filistin arasındaki sınırlar zaten tartışmalı. Üstelik yerleşimciler mevzuu o sınırları daha da bulandırıyor. Uluslararası hukukta işgalci gücün işgal ettiği bölgeye kendi nüfusunu yerleştirmesi yasak. BM’de de bu defalarca dile getirildi. Ancak Batı Şeria’da 500 bin İsrailli yerleşimci var. Bazıları ucuz ve vergi indirimi var diye seçiyor. Bazılarıysa ‘burası bizim toprağımız’ diyen dindarlar. Tabii onların güvenliği gerekçesiyle İsrail askerleri bölgeye yığılıyor. Onları Filistinlilerden duvarla ayırıp korumaya çalışıyor İsrail.

9)      Neden Hamas roket atıyor?

Sokağa çıkmaları İsrail için bir şey ifade etmeyeceği için İsrail’e karşı tek mücadele şansları bu… İsrail’in ABD yardımıyla kurduğu Demir Kubbe Hava Savunma Sistemi atılan her 100 roketten 87’sini etkisiz hale getiriyor. Zaten çalan sirenler ve sığınaklarla ulaşsa bile bu roketlerin zarar verme ihtimali çok düşük. Son dönemde bulunduğun konuma göre uyarı mesajı atan cep telefonu uygulamaları da yaygınlaştı. Üstelik Hamas’ın ortalama 100 dolara imal ettiği bir  roketi havada imha etmek İsrail’e en az 20-30 bin dolara mal oluyor. Filistinliler İsrail bizi vurduğunda ne bizi uyaracak sirenimiz ne de sığınağımız var diye savunuyor kendilerini.

  10)      Mahmud Abbas gerçekten Yaser Arafat’ın halefi mi?

Yanıtım hayır. El Fetih’in kurucusu Arafat hayatını Filistin davasına adayan efsane bir isim… Haki üniforması ve başındaki kefiyesiyle Filistin’in simgesi… O tüm kesimlerin saygısını ve sevgisini kazanmıştı. Abbas ise üzerinde o kadar uzlaşılan bir isim değil. Hükumeti yolsuzlukla suçlanıyor. Hamas’ın yükselişiyle birlikte Filistinliler arasındaki bölünmüşlük de arttı. Üstelik arkasında ABD desteği olması tepki çekiyor.

, , , , , , ,

Related Post

İsrailli Ronny ve eşi Nobel’e nasıl aday oldu

Yorumlarınız benim için çok önemli...