Dünyanın en uçuk festivali: Burning Man

2018/09/02 Eğlence damladogan

70 bin kişi her yıl ABD’de çölün ortasına kamp kuruyor, dünyanın en ünlü festivallerinden biri için toplanıyor. Yıllar önce aşk acısıyla başlayan bu büyük açık hava partisi zaman içinde tüketim toplumuna bir başkaldırı haline gelmiş. Bugünlerde ise Instagram’da fotoğraf paylaşma yarışındakilerin aylar öncesinden stil danışmanlarına binlerce lira akıttığı bir ‘event’ oldu. İşte her yönüyle dünyanın en çılgın festivali Burning Man.


Az buçuk kafa yoranlar olarak yıllardır hep daha iyi bir ülke hatta dünya nasıl olur diye düşünürüz. Gece uzayan sohbetlerin bitmek bilmez konusudur. Ekonomisi, sosyal ilişkileri, doğası, inanç sistemiyle hayalimizdeki düzen acaba nasıl olur? Herkesin kendince yanıtları vardır. ABD’de her yıl düzenlenen Burning Man festivali ise paranın olmadığı, herkesin eşit şartlarda paylaşarak yaşadığı bir dünya oluşturma amacıyla yola çıkmış. 70 bin kişilik komün her yıl bir hafta boyunca adeta sosyalist bir düzende yaşayıp bambaşka bir hayat deneyimliyor. Ama işin tuhaf yanı, o festival popülerleştikçe bu deneyimi yaşamak isteyenlerin tekelinden çıkıp, biletlere ve kostümlere binlerce lira ödeyen ünlülerin uğrak noktası haline geldi. Bu yıl 26 Ağustos’ta başlayan ve yarın sona erecek Burning Man bu kadar konuşulur ve yine Türkiye’den ünlü akını yaşanırken gelin bu festivale biraz daha yakından bakalım.

Nereden çıktı?

Burning Man yani Yanan Adam 1986’dan bu yana ABD’nin batısındaki Nevada eyaletinde düzenlenen bir festival. Black Rock City’deki bir çölde yapılıyor. Bu geleneği başlatan isim Nisan ayında 70 yaşında kaybettiğimiz Larry Harvey. Sevgilisinden ayrıldıktan sonra aşk acısı çeken Harvey 20 arkadaşıyla birlikte kafa dağıtmak için bir hafta boyunca San Francisco’daki bir kumsalda kamp kurmuş. Öyle keyifli zaman geçirmişler ki bunu her yıl yapma kararı almışlar. Her geçen yıl katılım artmış. Sonunda o kadar büyümüş ki 1990’da Baker Kumsalı’nda festivalin sembolü olan tahta adamı yakarken yangın tehlikesi yaşanınca festivali daha geniş boş bir alanın olduğu Nevada Çölü’ne taşımışlar. Aradan geçen bunca yıldan sonra Burning Man artık dünyanın en büyük sanat ve müzik festivallerinden biri kabul ediliyor.

İdeolojik yanı ne?

Farklı olanların bir araya geldiği bir platform aslında burası. Teması ekolojik bilinç ve eşitlik. Amaç kimliğinden, kökeninden, yaşanmışlıklarından bağımsız olarak o zor şartlarda hayatta kalmak. Bir haftalığına Nevada’da kendi kuralları olan bir şehir kuruluyor. Katılan herkese 20 sayfalık hayatta kalma rehberi dağıtılıyor. Ansızın değişen hava koşullarına karşı ne yapmanız gerektiği, o şartlarda nasıl hayatta kalabileceğiniz anlatılıyor. Katılanlar bir hafta boyunca çöl şartlarına direniyor. Sınırlarını zorluyor, duvarlarını yıkıyor. Bir nevi özgürleşiyor. Son günde de işte tüm bunların sembolü olarak, insan bedenini ve kalıplarını temsil eden dev tahta adam yakılarak festivale son veriliyor.

Neler yasak?

Günlük hayatta alışık olduğumuz birçok şey bu festivalde yasak. Mesela para kullanımı kesinlikle yok. Her şey paylaşmak ve eğlenmek üzerine kurulu. Sadece kahve ve buz satışına izin var. Onun dışında tuvalet kağıdından yiyeceğe her şeyi yanınızda getireceksiniz. En yakın mağaza 25 kilometre uzaklıkta. Bu yüzden de oraya gitmektense bir ihtiyacınız olursa komşu çadırlardan temin etmeniz gerek. Yani insanlarla sohbet etmeniz, arkadaş olmanız lazım. Hediye etmek festivalin ana kurallarından. Harvey festivali “Herkesin her şeyi paylaştığı büyük bir aile pikniği” olarak tanımlıyor. Kamp alanında otomobil veya motosiklet de kullanamıyorsunuz. Bisiklet ya da kişisel olarak tasarlanmış her biri birer sanat eserini andıran modifiye araçlar kullanabilirsiniz. Bu araçlar da sıkı bir incelemeden geçiyor. Orijinalinden tanınmayacak bir hale geldiyse alana kabul ediliyor.

Paylaşım işi nasıl oluyor?

Festivale katılan “burners” yani “yananlar” her şeyi paylaşıyor. Yemekten, alkole, masajdan, yoga dersine hatta konserlere her şey ortak yapılıyor. Festivalin ana kurallarından biri takas değil hediye etme. Katılımcılar buna özendiriliyor.

Bir haftada neler yaşanıyor?

Burning Man bir müzik ve sanat festivali. Diğer festivallerdeki gibi sırayla, düzenli çıkan müzik grupları yok. Her şeyden katılımcılar sorumlu. Kendi müziklerini kendileri yapıyorlar. Bir yandan da modern sanat eserleri sergileniyor. Ama bunlar genelde fazla ‘modern’ olduğu için anlaşılması zor oluyor. Ayrıca değişik icatlar ve araçlar da sergileniyor.

Festival neden zorlu?

Çölün ortasında her türlü teknolojiden uzak bir hafta geçirmeniz gerek. 40 dereceye çıkan sıcaklık da var, kum fırtınaları da. Kendi kendinize bunların hepsine dayanmak zorundasınız.

Kıyafetler neden değişik?

Festivalde uçuk giyinmek adeta bir kural. Çarpıcı ve olabildiğince çılgın olmalısınız. Vahşi kıyafetler çok popüler. Her yıl bir tema seçiliyor ve ona göre giyiniliyor. Bu yılın teması “Ben, Robot.”

Nasıl popülerleşti?

Eskiden hippilerin gittiği bir festivalken 2000’lerden sonra bir anda ünlendi. İlk kez 2011 yılında biletlerin tamamı satıldı. Instagram’da birbirinden acayip fotoğraflar paylaşıldıkça da aldı yürüdü. Artık dünyanın dört bir yanındaki ünlüler akın ediyor. Bilet bulmak neredeyse imkânsız hale geldi.

Biletler ne kadar?

Festival her kesime hitap edebilsin diye fiyatlar 190 dolar (bin 200 TL) ila bin 200 dolar (7 bin 700 TL) arasında değişiyor. Konserdeki gibi bilete daha çok para verdim daha önlerde yerim olsun gibi bir mantık yok. Tamamen sizin ne kadar “bağışlamak” istediğinize bağlı. Mesela erkenden biletini satın alıp işi garantiye almak isteyenler daha yüksek bir rakamı gözden çıkarmak zorunda. Geçen hafta başlayan festivalin biletleri Ocak ayında satışa çıkmıştı. İlk 5 bin biletin en ucuz fiyatı 990 dolar yani yaklaşık 6 bin 400 liraydı. Normal satışta ise fiyatlar 425 dolara yani 2 bin 700 liraya indi. Ancak bu ana satış başlandıktan yarım saat sonra satışa sunulan 26 bin bilet tükendi. Mart ayında da biletler tamamen bitti. Yani bekleyip riske girmektense birçok kişi erkenden yüksek fiyata biletlerini almayı tercih etti.

Bilet alamayanlar ne yaptı?

Öyle bir sektör olmuş ki haliyle karaborsası da çıkmış. Ucuza bilet almayı başaranlar o biletleri internet sitelerinden satıyor. Öyle ki online imza toplama sitesi change.org’da “Fahiş fiyatlarla bilet satmayı durdurun” diye açılmış imza kampanyaları bile var. Orada yazanlara göre bu yıl internette en ucuz 2. el bilet bin 225 dolar (7 bin 900 TL), en pahalısı ise 999 bin 999 dolardı (6.5 milyon TL). Bu yılki Burning Man’e katılanların yüzde 8’i bilete 5 bin dolardan yani 32 bin liradan fazla ödediğini söylüyor.

Zenginler ne yapıyor?

Festivalin Silikon Vadisi’nden ya da Hollywood’dan aşırı zengin katılımcıları var. Kimileri bir haftayı konserve yiyeceklerle geçirirken kimileri ise kendilerine dört dörtlük sofralar kurduruyorlar. Mesela bu yıl işleri nedeniyle kaçırdığını söylese de Tesla CEO’su Elon Musk müdavimlerden. Geçen yıllarda kendisi ve arkadaşları için 8 araç ve sebze-meyve dolu römorklarla adeta bir yerleşke kurmuştu. Facebook CEO’su Mark Zuckerberg ise helikopterle bir günlüğüne alana gelip insanlara sandviç dağıtmıştı. Birçok zengin klimalı, televizyonlu, jeneratörlü özel araçlarla kamp kuruyor. Böylece festivalin amacı bambaşka olsa da onlar diğerlerinin yaşadığı zorlukları yaşamıyor.

Yanan adam nereden çıkmış?

Aslında bu konuda iki farklı hikâye var. İlkine göre Harvey ilk festivalde aşk acısı yaşadığı için içinin yandığını sembolize etmek adına sahilde 2.5 metrelik tahta bir insan figürü yakmış. Bir diğer hikâye ise Harvey’nin o gece kumsalda onu terk eden kız arkadaşının tahtadan heykelini yaktığı yönünde. Hangisi gerçektir bilinmez. Ama işte o günden sonra bu bir gelenek haline geldi. Tabii her sene biraz daha büyüyerek. 32 yıldır festivalin son günü dev tahtadan bir adam ateşe veriliyor. 1990’larda 12 metreye ulaşan bu tahta adam 2014’te ise 30 metreyi geçerek rekor kırdı. Ancak boyut değişse de mantık hep aynı. Yanan tahta adam eski kimliğini yok edip, festivalde geçirilen günlerin ardından küllerinden yeniden doğan katılımcıları sembolize ediyor.

Tartışılan yanları neler?

Festivalin çıkış amacı o olsa da şu an ne kadar eşitlikçi olduğu büyük bir soru işareti. Bilet fiyatları bu denli artınca katılımcıların profili haliyle değişti. Araştırmaya göre geçen yıl katılanların ortalama yıllık geliri 94 bin dolar yani 604 bin liraydı. Kimsenin parasında gözümüz yok ama bu aylık 50 bin liralık gelir demek. İzin verildiği için birçok zengin festival alanına jetleri ya da helikopterleri ile geliyor. İşte tüm bunlar nedeniyle de festival asıl amacından sapmakla eleştiriliyor. Üstelik bir nokta daha var. Geçen yıl festivale katılanların sadece yüzde 1’i siyahtı. Bu da tartışılan bir diğer nokta.

, , ,

One thought on “Dünyanın en uçuk festivali: Burning Man

  1. Teşekkürler. Duyup da ne olduğunu araştırmadığım konuda aydınlandım
    Geçen yıl Türkiye’den giden olmuş tatil dönüşü konuşuluyordu🙏💕

Yorumlarınız benim için çok önemli...